Boya şartnamelerinde en sık karşılaşılan ifadelerden biri "Sa 2½ kumlama" talebidir. Bu ifade bir yöntemi değil, kumlama sonrasında yüzeyin ulaşması gereken görsel temizlik seviyesini tanımlar. Referans doküman ISO 8501-1'dir.
Başlangıç pas dereceleri
ISO 8501-1 önce çeliğin başlangıç durumunu tanımlar. Bu sınıflandırma, kumlama öncesi yüzeyin ne kadar bozulmuş olduğunu gösterir ve hedeflenen temizlik derecesine ulaşmak için gereken işlem yükünü belirler.
- A: Tufal tabakası büyük ölçüde yüzeye yapışık, pas oluşumu yok denecek kadar az.
- B: Tufal kalkmaya başlamış, yüzeyde pas görünüyor.
- C: Tufal büyük ölçüde kalkmış, yaygın pas var; çukurlaşma sınırlı.
- D: Tufal kalkmış, yaygın pas ve gözle görülür çukurlaşma mevcut.
Abrazif kumlama dereceleri
Kumlama ile ulaşılan temizlik seviyeleri Sa harfiyle gösterilir. Derece yükseldikçe yüzeyde kalmasına izin verilen kalıntı miktarı azalır ve buna bağlı olarak işlem süresi ile abrazif tüketimi artar.
- Sa 1: Hafif süpürme kumlaması. Gevşek tufal, pas ve kaplama giderilir.
- Sa 2: Yüzeyin büyük bölümü temizlenir, sınırlı kalıntıya izin verilir.
- Sa 2½: Çok iyi kumlama. Tufal, pas, eski kaplama ve yabancı maddeler neredeyse tamamen giderilir; yalnızca hafif izler kalabilir.
- Sa 3: Görsel olarak temiz çelik. Yüzey homojen metalik görünüme ulaşır.
El ve güç aletiyle temizlik
Kumlamanın uygulanamadığı durumlarda St dereceleri kullanılır. St 2 kapsamlı el veya güç aletiyle temizliği, St 3 ise daha titiz bir temizliği tanımlar. Bu yöntemler kumlamayla aynı yüzey profilini oluşturmaz; bu nedenle boya sisteminin aderans beklentisi buna göre değerlendirilmelidir.
SSPC ve NACE karşılıkları
Şartname uluslararası bir müşteriden geliyorsa temizlik seviyesi SSPC veya NACE/AMPP tarifleriyle belirtilmiş olabilir. Bu tarifler ISO dereceleriyle birebir aynı olmasa da yaygın olarak eşleştirilir. Kesin karşılık, sözleşmede hangi standardın esas alındığına göre belirlenir.
- SP 5 (White Metal) yaklaşık olarak Sa 3 seviyesine karşılık gelir.
- SP 10 (Near-White) yaklaşık olarak Sa 2½ seviyesine karşılık gelir.
- SP 6 (Commercial) yaklaşık olarak Sa 2 seviyesine karşılık gelir.
- SP 7 (Brush-Off) yaklaşık olarak Sa 1 seviyesine karşılık gelir.
Temizlik tek başına yeterli değildir
Kumlama sonrası yüzeyin yalnızca temiz olması beklenmez. Boya sisteminin tutunabilmesi için kontrollü bir yüzey profili de gerekir; bu profil ISO 8503 referansıyla değerlendirilir. Ayrıca yüzeyde kalan toz, tuz ve klorür seviyesi ISO 8502 kapsamında kontrol edilir.
Kumlanmış yüzey açık havada hızla yeniden oksitlenir. Bu nedenle yüzey; toz, nem ve flash rust riskinden korunarak mümkün olan en kısa sürede boya prosesine alınmalıdır. Kumlama ve boyanın aynı tesiste yürütülmesi bu bekleme süresini kısaltır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Her projede sözleşme, müşteri şartnamesi, boya üreticisi dokümanları ve güncel standart baskıları esas alınır.